// Կարգերը
Հարցում
Գնահատեք կայքը
1. Գերազանց
2. Լավ
3. Վատ
4. Բավարար
5. Վատ չէ
Պատասխանների թիվը: 67
Վիճակագրություն

Rambler's Top100
Օնլայն ընդամենը: 1
Հյուրեր: 1
Գրանցված: 0
Տեսադարան
Մուտք
Մուտքանուն
Գաղտնագիր
ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ
Շուտով

Դեռ չենք հայտարարել
Կայքի հիմնը
Նկարներ
Այստեղ
Թարմացումներ
<
Գլխավոր Հոդվածներ ◄| Հայկ ԱՍԱՏՐՅԱՆ

ՀԱՅՈՑ ՄԱՅԻՍ 28-Ը

    Կը տօնենք Հայոց Մայիս 28-ը: Օտարութեան մէջ կրկին կը բանանք մեր ցեղի յիշատակներու գրքին ամենէն սրտաճմլիկ էջը: 
    Կ’անցնին ժամանակները եւ աշխարհի անցքերը` անոնց հետ: Ինչ որ յաւիտենարժէք է, սակայն, կը նուիրագործուի իր գոյաժամէն հեռանալով: Հերոսները աստիճանաբար կը մեծանան մարդկային երեւակայութեան մէջ: Այդպէս կ’արժէքաւորուին նաեւ պատմութեան մեծ դէպքերը: Յաւիտենարժէք դէպքերու մեծութիւնը ո՛չ թէ իրենց ծաւալի եւ արդիւնքի մէջ է, այլ` իրենց ողբերգական խորքիՔաղաքական մեծ նուաճումներ չըրինք մայիս 28-ով, ո՛չ ալ երջանիկ հայրենիք ստեղծեցինք: Բայց ինչ որ կատարուեցաւ այդ օրերուն - որպէս էութեան շղթայազերծում եւ ոգիի արձանացման տագնապ - կը մնայ հայոց պատմութեան եզակիօրէն սրտաճմլիկ դրուագը: Սովորական կռիւ չէ՛ր այդ, ո՛չ ալ չափուող բանակներու ռազմական պատիւն ու համբաւը որոշող ճակատամարտ, այլ` գուպար երկու ցեղերու, որոնք դարերով միմեանց ոչնչացումը երազած են: Մէկը քանակ ունէր եւ աշխարհասասան զինակիցներ, միւսը` սակաւաթիւ էր եւ աշխարհէն լքուած` իր Աստուծոյ հետ: 
    Պատմութեան մէջ խորհուրդ եւ կեանքի մէջ գաղտնահզօր ոյժերու յայտնութիւն չտեսնողներու, աշխարհի անցքերու մասին միայն թուաբանօրէն դատողներու համար Ապրիլ 24-ի աղէտէն, ռուսական պետութեան կազմալուծումի հետեւանքով հայոց վիճակուած մինակութեան տագնապէն, Էրզրումի եւ Կարսի անկումի պատճառած յուսալքումէն յետոյ` տրամաբանօրէն անբացատրելի կը մնայ Մայիս 28-ը: Բաղդատեցէ՛ք նաեւ ոյժերը եւ ամէն բան ձեզ պիտի թուայ խելագարութիւն, զառանցանք, առասպել: Մէկ կողմէ` թուրքական բանակը, որ ուղղակիօրէն կը ներկայացնէր 25 միլիոննոց Օսմանեան կայսրութեան, եւ, անուղղակիօրէն, բովանդակ աշխարհի իսլամներու եւ քրիստոնեայ զինակիցներու կամքը, միւս կողմէ` հազարիցս բարեկամներէն դաւադրուած ու լքուած, տարագիր եւ ճիւղակոտոր մէկ միլիոննոց հայութեան ոյժերը - ազգերն ու պետութիւնները մէկ ցեղի դէմ, երեք հարիւր միլիոն մարդոց թշնամանքը` մէկ միլիոնի դէմ
    
Զրոյց ելաւ միայն, որ գերմանական հրամանատարութիւնը, հայոց մէկ հոգեգիծը հաշուի առնելով թէ թուրքերը հայութիւնը ջնջելու ծրագրէն հեռու պահելու մտահոգութեամբ, դիտել տուած է - թեպէտեւ հայերը պետական կազմակերպութիւն եւ ռազմաճակատային մեծ գործողութիւններ վարելու կարելիութիւն չունին, բայց որպէս պարտիզանական կռուի վարպետներ` կրնան երկար ատեն զբաղեցնել օսմանեան բանակները: 
    Ո՛չ ոք է, սակայն, գտած ոգիի օրէնքները: Մայիս 28-ին մենք լայն ճակատներու վրայ բաղխեցանք թուրքերուն եւ ոգիի գերազանցութեամբ մոլեգնեցանք որպէս յաղթական յարձակողներ: Գոյութեան ցաւէն կը գալարէինք - մարդկօրէն խոր ողբերգութիւն ստեղծեցինք, մահապարտ էինք - մեր քաջութիւնը վտանգի ծանրութեան հետ կշռեցինք, ժողովուրդ էինք - ցեղին դիմեցինք, ռազմապատրաստ չէինք - «Նոր Աւարա՜յր» ոգեկոչեցինք, իրական պայմանները դժոխային էին - հրաշք գործեցինք: 
    Գոյութեան ցաւ, մինակութեան ողբերգութիւն եւ ցասում` ճակատագրի դէմ - ահա՛ արտաքին պայմաններու անդրադարձումը եւ ներհոգեւոր խռովքը վարող ա՛յն ուժերը, որոնք ցրեցին նախապաշարումներու եւ առեղծուածներու մշուշը, եւ մեր ներքին տեսողութեան առջեւ բացին կեանքի բոլոր հորիզոնները: Այլեւս մինակ չէինք, մեզ հետ էր ոգու ցնցումով ոյժերը կրկնապատկած ցեղը, մեզ հետ էր վտանգի սլաքով մեր էութեան մէջ յանկարծօրէն յայտնուած պատմական իմաստութիւնը` բոլոր յաղթանակներու բանալին` մեռնելու կա՛մքն է
    Կրա՛կ վառէք եւ կարդացէ՛ք Մամիկոնեաններու կտակը:
    Մենք միայն չվերյիշեցինք, այլեւ «կենդանեաւ մերով» լսեցինք անոնց կանչը: Ո՛վ այդ օրերուն անցած է Էջմիածնէն` գիտէ, որ հոն ամէն բան կը յիշեցնէր Աւարայրի հսկումը եւ ամէն ուխտ կը կատարուէր այդ անունով: Ո՛վ տեսած է Մայիս 28-եան որեւէ բաղխում` գիտէ, որ հայ զօրքը աւելի ոգիի ձայնով կը կռուէր, քան լոկ ֆիզիքական ոյժով եւ ռազմարուեստով: 
    Մայիս 28-ը նախատեսուած դէպք չէր, այլ` «պատուհաս». ատոր համար ալ շարժումը եղաւ ո՛չ թէ գիտակցական ոգորում, այլ` տարերքի փոթորկում: Սովորական կռուի մէջ` մահու վտանգն աւելի՛ է սարսափելի, քան ինքը` մահը: Մայիս 28-ին հայ ոգին, ձուլուած վտանգին, իր խորքէն վանեց մահու եւ կեանքի առեղծուածը: Այստեղ (Մամիկոնեան ոգիի վերայայտնութեան մէջ) է հայոց նորագոյն պատմութեան մեծ յաղթանակի գաղտնիքը: 

* * *

    Դէպքը յիշատակ կը թողու, կրակը` մոխիր: 
    Առանց նախօրեակի չկա՛յ ստեղծագործութիւն, առանց սպառումի` մնացորդ, առանց թերահաւատութեան` հրաշք: 
    Մենք օրինակեցինք Մամիկոնեանները, որպէսզի «Նոր Աւարայր»-ի փառքով օծէինք մեր ժամանակները, բայց չսպառեցինք մեր ոգիի լոյսը, որպէսզի օր մը գաղութը անկումային գոհունակութեամբ ինքզինքը «մնացորդաց» անուանէր, հրաշքը չերկնեցինք, որպէսզի կեանքը նաեւ ուրացումի հանճարներ վիժէր: Ոգին ծայրահեղութիւններ ունի եւ ճակատագիրը` բեւեռներ: Մարդու ցաւն է միայն իր անձի համար, գործը` ուրիշին, փառքը` ամենեցուն, այլապէս` յանցանքը վատին է, պատիժը` Աստուծմէ եւ փորձանքը` ժողովուրդին: Մայիս 28-էն յետոյ կարելի չէր աւելի զարհուրելի պատիժ երեւակայել, քան օրուայ մեր դրութիւնն է: Անդունդ կայ միեւնոյն ժողովուրդի այն ու այս օրերու հոգեվիճակներուն միջեւ: Այն օր սակաւ էինք, բայց` ցեղի հետ եւ հզօրակամ, այսօր նուազ չե՛նք, բայց` ամբոխ ենք եւ մեր զինակիցն է տկարութի՛ւնը: Տկարութիւնը վտանգէն կը փախչի, բայց պատիժը Աստուծմէ է: Հասկանա՛նք. ցե՛ղն է միայն Աստուծոյ հետ հաշտ: Այդ մենք տեսանք Մայիս 28-ին, երբ մոխիրներու տակէն բորբոքեցաւ Մամիկոնեան կրակը: Այդ դեռ պիտի տեսնենք, երբ կը յաղթահարուին տկարութիւնը եւ հոգեւոր մոխրապաշտութիւնը, երբ Մայիս 28-ը չի՛ մնայ պատմական յուշ, այլ` կենդանի ուխտ` նոր գործի համար: 

«Ռազմիկ», 1939թ., թիւ 121
Կարգ: Հայկ ԱՍԱՏՐՅԱՆ | Ավելացրել է: ANI (25-Մյս-2011) Դիտումներ: 1444 | Պիտակներ: May 28, Armenian Victory, Sardarapat, Hayk asatryan
Ընդամենը մեկնաբ.: 0
Միայն գրանցված օգտվողները կարող են թողնել մեկնաբանություն
[ Գրանցում | Մուտք ]