// Կարգերը
Հարցում
Գնահատեք կայքը
1. Գերազանց
2. Լավ
3. Վատ
4. Վատ չէ
5. Բավարար
Պատասխանների թիվը: 67
Վիճակագրություն

Rambler's Top100
Օնլայն ընդամենը: 1
Հյուրեր: 1
Գրանցված: 0
Տեսադարան
Մուտք
Մուտքանուն
Գաղտնագիր
ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ
Շուտով

Դեռ չենք հայտարարել
Կայքի հիմնը
Նկարներ
Այստեղ
Թարմացումներ
<
Գլխավոր Հոդվածներ ◄| Հայկ ԱՍԱՏՐՅԱՆ

Նվիրվում      է      Մուսա     լեռան  Ցեղամարտի     և     մեր     Ցեղի     պատիվն     այդ  հերոսամարտում     փրկած  հայորդիներին . 
Հակոբ     Կարագյոզյան ,  Մարտիրոս      Ջանսզյան ,     Եսայի Յաղուբյան ,   Պետրոս    Տմլազյան , Պետրոս    Թութագլյան ,     Ճարպա Խայոյան ,     Պետրոս   Գալստյան , Շուշան    Գաբաղյան ,     Վարդիթեր      Զեթլյան ,      Ծաղեր      Տեր    -  Մովսիսյան ,     Սիմա     Ղարիբյան ,    Մանուշակ   Մանուկյան : 
ՀԱՎԵՐԺ      ՓԱՌՔ      ՆՐԱՆՑ :
 
 
 
 
Մուսա     լեռան     հայերը     գաղթեցին՝     վառելով  իրենց     գյուղերն     ու     գերեզմաններից     առնելով  նահատակների     աճյունները :
 
 Ողբերգությունները՝      ցավ     պատճառելով ,      լուծում     են     նաև     առեղծվածներ :     Ինքը՝        ցավը ,     որպես     անցումի     տանջանք ,     թե  երանություն ,     հիշատակի     վառ     մի     մոմ     է՝  մեր     էության     անծանոթի     առաջ :
Շա՛տ    եմ    մտածել     այն     մասին ,     թե     ինչու՞  վերապրող     տարոնցիները     ստեղծեցին     ցավի  երդումը    -    նրանք     էության     սարսուռով       երդվում     են     «իրիցուկ    մեռելներով» :
Ո՞վ     է     չափել     հայ     ոգու     տարողությունը :    Մեր     սիրտը     խորհուրդների     ոստայն     է  ,     և  մեր     ուժը՝     հակասության     մեջ :     Մեր     բոլոր  հաղթանակներն     ոգու     ողբերգական     ակտեր       են  ,     և     մեր     կամքն     օծված     է     ավելի     այրված      մեռելների     ցավով ,     քան     երկաթի  շառաչի     կարոտով :     Ի՞նչ     ցեղ     էր     այն ,     որ  հարավային     Ռուսաստանում ,     Թրակիայում ,       մեր     Տարոնում ,     Բագրևանդում ,     Այրարատում  արհեստական     բլուրներ     է     կառուցել     իր  մեռելների     համար      և     դրանք     դարձրել     նաև  ինքնապաշտպանության     բերդեր :      Ի՞նչն     է  ժառանգվել     մեզ     այդ     ցեղից ,     որ     չէր  կարողանում     առանց     գերեզմանների  իշխանության     ապրել ,     առանց     հայրերի      ոգու  և     աճյունների       առաջնորդության՝     կռիվ         վարել:     Պատկերեցե՛ք     Հայաստանը     և     կարդացեք     մեր     կյանքի     խորհուրդների     գի՛րքը  -     մեր     գերեզմանոցները ,     սովորաբար ,  հաստատված     էին     բարձունքների     վրա ,     որ  ասել     է՝      ողջերն     ապրում     են     մեռած     հայրերի     հսկողության     տակ :      Մեր     էությունն  անբաժա՛ն     է     հայրերի      գերեզմանից  .     դրանի՛ց  էր     հայն     ստանում     սրբության     կրակը :  Հռոմեացին     ասում     էր     « փառք » ,     հայը՝              « լույս »  :     Ո՛չ     մի     ժողովրդի     լեզվի     ոգուն   այնպես     հարազատ     չեն     « լուսահոգի » ,     « լույս  իջնէ      հորդ     հոգուն ,     գերեզմանին »   դարձվածքները     և     ոչ     ո՛ք     է     արևը ,     լույսը ,   կենդանի     կրակը     այնպես      խանդով     երգել  ,  որպես     մեր     Շնորհալին ,     Նարեկացին :   Վահագնի      ուրվականը     կրակի     խորհրդով      դեռ  հածու՛մ     է     հայ     հողի     վրա :      Լուսավորիչը        (  այլ     ոչ     մի     ազգ     իր     առաքյալին     այդպիսի  տիտղոսով     չի     օծել .     այս     մակդիրն     էլ     իր  հերթին     արդյունք     է     հայոց     խոր  լուսապաշտության  )     մեր      առաջին      մկրտությունը     կատարում     է     Թոնդրակի  հրաբուխներից     իջնող     Արածանու     ջրերում :  Մամիկոնյանների     դամբարան     Ս . Կարապետը  դառնում     է     հայոց     աշխարհի     ամենահզոր  սուրբը :     Հայն     իր     ուժի ,     լույսի ,     ձիրքի  աղբյուրն     համարել     է     մեծ նախահայրերի  գերեզմանը :  Աշխարհածանո՛թ     է     հայ  լարախաղացների     երկյուղած     պաշտամունքը  դեպի     իրենց     հովանավոր     և     ձիրքատու     Ս.  Կարապետը :     Սայաթ   -   Նովան     ասում     էր  ,     որ     « Ս.    Կարապետի     կարողությունով»      է     ձեռք     բերել    նվագողական     իր    վարպետությունը :  Հայոց     սրբերի     « սուլթանի »      հմայքով     իշխում  էր     Մամիկոնյանների     դամբարանի     խորհուրդը  -  տարոնական    ոգու՛     խորհուրդը :     Տեսնողներից  ո՞վ     չի     հիշում     Լույսի     պսա՛կը     գնդապետ  Սամարցևի      ( մոլեռանդ     այն     հա՛յը ,     որ     իր  գնդի     անունը     դրեց     « Սուրբ     Կարապետի     պոլկ » )    ճակատին ,     երբ     նա     Ս .  Կարապետի  անունով     խաչ     էր     հանում :     Այսօր     ո՞վ     չի  սարսռում ,     երբ     լսում     է     տարոնցի     մայրերի  ցասումնախառն     բարեպաշտությամբ    օծված   երդումը .     « Էն      իրիցուկ     սուրբ     մեռելնե՛րը     վկա ... » :      Վկա     ամբողջ     Հայոց      Աշխա՛րհը ,  հայ     ցե՛ղը ,     որի     խորհուրդներն     այնքա՜ն  կենդանի     կերպով     դեռ      ներազդում     են  հեռավոր     Մուսա     լեռան     իր     որդիների     ոգում :
Օրհասական     մի     վայրկյանում     նրանք     թաղեցի՛ն     խորհուրդների     զանգը     և     կրոնական  խանդով     բարձրացան     իրենց     լեռը՝      աշխարհը  զարմացնող     հերոսական     ստեղծելու :     Այսօր ,  երկու    պետությունների     քաղաքական  սակարկությունների     հետևանքով ,    հարկադրվում  են     լքե՛լ     իրենց     հնամյա     գյուղերը ,     բայց  վառում     են     տները     և     գերեզմաններից  վերցնու՛մ     նահատակների     աճյունները .    «Թուրքը  չի՛     կարող     շնչել     մեր     հայրերի  բնակարաններում ,     ո՛չ     էլ     պիղծ     իր     ոտքը  դնել    նրանց     գերեզմաններին» :
Հիացե՛ք  ,     որքան     ուզում     եք .     երկու     ակտերով    էլ     Մուսա     լեռան     հայերը     փրկեցի՛ն  մեր     ցեղի     պատիվը :     Բայց     ու՞ր     է     գաղտնիքը     կրոնականության     հասնող     այդ  ցեղազգացության :     Գաղտնիքը     նրանում     է ,     որ  աշխարհագրական     և     ազգագրական     պայմանների     բերումով  ,     հայկական     այդ  գյուղախումբը ,     պատմական     հիշողությամբ  ,     թե  կյանքի     առօրյայով ,     ապրել     է   ,   որպես  ինքնամփոփ     ցեղ      և     ո՛չ     թե     իր     էությունից  դուրս     եկած     ժողովուրդ :     Մուսա     լեռան     հայերն     իրենց     համարում     են     Տիգրան     Մեծի  հայկական     աշխարհակալության     առաջամարտիկ  ուժի     հետնորդները :     Պատրանք     լինի     դա ,     թե      իրականություն ,     միևնու՛յնն     է ,     այս     հավատը     կենսաբանական     խորք     ունի      և    ըստինքյան     բարոյական     անխորտակելի     ու՛ժ   է :  Փա՛ստ     է ,     որ     Մուսա     լեռան     հայերը     ոգու  խորհուրդի     և     հայրերի     աճյունների     պատվով  ապրող     մարդիկ     են :     Դա     նշանակում     է ,     որ     նրանք     հին ,     շա՛տ     հին     հայեր     են ՝   Հայաստանից     հեռացած     դեռ     ա՛յն     օրերին ,     երբ     մենք     տարոնական     ոգով     ու     բարքով  ապրող     ցե՛ղ     էինք      և     ո՛չ     թե     «հայ  ժողովուրդ » :     Ահա՛     պատճառը ,     որ  հիշատակները     Մուսա     լեռան     շուրջ     հայ       ոգու        ամենահուժկու     շա՛նթն     արձակեցին  -  պատմական     ծավալով     փոքր ,     սրտի  տարողությամբ՝      անչափելի՛ :
Ինչե՜ր     կարող     էր     անել     Տարոնը     Նեմրութի  վրա  ,     ուր     Խորենացին     Բելի՛ն     է     թաղել ,     և  մեր      նոր     պատմությունը՝       Սերոբների  տիտանացու՛մն     արձանագրել :     Բայց  ժողովրդական     բարոյականի     ռազմավարությունն   այստեղ     կոտրե՛ց     ցեղի     սուրը :     Մուսա     լեռան  հայերի     բնազդն     անկաշկա՛նդ     մնաց .    այնտեղ  չկայի՛ն     ժողովրդի     նախապաշարումներով  առաջնորդվող     ղեկավարներ :
 Նրանք ,     որ     դեռ     «չե՛ն     հասկանում » ,     թե  ցեղ ,     տարոնականություն ,     հայրերի     ոգի  քարոզելով     ի՛նչ     ենք     ասում ,     թո՛ղ     իրենց  կարճաշունչ     զննությունը     մի     պահ     ուղղեն  դեպի     անցյալ ,     ապա     դեպի     օրվա     հայկական  Պոլիսը      կամ     ժողովրդի     բարքերով     ու  տենչերով     ապրող     մյուս     գաղութները ,     և      իրենց      « կայլասերվենք » ,     « կուծանանք »  աղաղակներով      ծունկի՛     գան     Մուսա     լեռան  հայկական     ցեղախմբի     առաջ :     ՈՒ՛ր     ժողովրդի  հոգեվիճակն     է     իշխում  ,      այնտեղ     կա  այլասերումի՛     երանություն ,     ամոթանքի՛  ողբերգություն :      Մոտ     մեկ     միլիոն     հայեր     կան     սփյուռքում ,     բայց     այս     քսան     տարվա  ընթացքում      հպարտանքի     ողբերգություն  ստեղծեցին     Մուսա     լեռան     հինգ     հազար  հայե՛րը :
 Մարդկային     ամեն     նախիր     բարոյական     ուժ    չէ՛ ,      ո՛չ     էլ     « կուծանանք »      աղաղակը՝   քաղաքական     գործ :     Բարոյական    ուժ     է       միայն     ցե՛ղը ,      և     քաղաքական     գործ՝     միայն   հայրերի     պատիվն     ու     ոգին     հավերժացնելու  ճի՛գը :      Զենքի     շառաչով     հաղթանակ     չտարա՛վ  Մուսա     լեռը ,     բայց     իր     գյուղերն     հրկիզելով     և     նահատակների     աճյունները     հետն     առնելով   ապացուցեց ,     որ     հայրենի     հողի     մռմուռի       չափ     խո՛ր     է     աններողության     զգացումը     թուրքի     հանդեպ :  Թող     ժողովրդի     ոգու  ներկայացուցիչները     հաշտվողականությու՛ն  քարոզեն ,     թող     նրանք     Մեծ     Հայաստանը  ցնո՛րք     համարեն     և     մեր      հայրերի  գերեզմանները՝      հայոց     երկրի     հետ ,    անդառնալիորեն     կորա՛ծ :     Կորած     են     միայն  իրե՛նք ,     որ     չե՛ն     հասկանում      ժամանակների  շարժը :     Ազգերի     պատմությունը     գրվում     է  Ցեղի     արյունով      և     Ոգու     տանջանքո՛վ ,     բայց  ո՛չ     ժողովրդի     քրտինքով     ու     հացի     ժխորով :   Եվ     գրում     են     նրա՛նք ,     որոնք  հավիտենականության     համար     ավելի՛     կենդանի  զգացում     ունեն ,     քան     անցավորի՛ ,     լինի     դա  դժբախտություն  ,     թե     հաճույքի     երանություն :
Թող     գիտնա՛ն     նաև     մակերեսայինները ,     որ  մեր     ճակատագիրը     վարում     են    հավիտենական  ուժերը՛ ,     որ     Մուսա     լեռան     հայերի     ներկա  ակտը     նրանո՛վ     է     մեծ     և     պատմական ,     որ  դա     վկայություն     է     ա՛յն     մասին ,     թե     մեզ  ձգող     ուժերից     ամենազորավորը     Ցե՛ղն     է  -  Ցե՛ղը՝       հողի     իր     կսկիծո՛վ ,     կարոտո՛վ ,  աններողության     իր     բարոյականո՛վ ,     ցասումով     և     կենդանիները     մեռելներին     շաղկապող  խորհուրդներո՛վ :
Այդ     խորհուրդների     ուժով     մենք     ոգեկոչում     ենք     Մամիկոնյանների՛ն     և     նրանց      « մեռնելու  կամքի »      հրամայականն       իմաստավորելով              « այրվածների     կտակով » ՝     ձգտում    ենք  հայրենադարձումի      կրոնախանդ   ցեղաշա՛րժ  ստեղծել   -   տարոնականությու՛ն :
Ով     կարողացա՛վ     խորքով     ապրել     Մուսա  լեռան     հայերի     գործի     խորհուրդը  -  ապրեց  տարոնականությու՛նը :     Ով     հասկացա՛վ     դա  -  հասկացա՛վ,     որ     ո՛չ     միայն     երկնային ,     այլև  երկրային     հավիտենականության     ճանապարհին՝   հայրերի     գերեզմա՛նն     է     ճակատագրի  ամենախորհրդավոր     նշանաքարը :
Օրվա     պայմաններում      հայ     չկա     Արևմտյան  Հայաստանում ,     բայց     դա     մե՛ր     հոգևոր  սեփականությունն     է :      Այդ     սեփականության  զգացումն     հիմնավորվում     է     հիշատակների  ձգողականությա՛մբ :
Մեզ     քաշում     է     հավիտենականությու՛նը.   քաշում     է     այրվածների     ցավի     ծանրությա՛մբ ,  որով     Մուսա     լեռան     հայերը     մի     օր     իրենց  խորհուրդների      զա՛նգը     թաղեցին ,     ա՛յլ     մի     օր՝      իրենց     հայրերի     տու՛նը     վառեցին ,     քաշում     է     էության     այն     սարսուռո՛վ  ,     որ  ապրում     է     տարոնցի     հայն     օտարության          մեջ ,     երբ     երդվու՛մ     է .     « Իրիցուկ     մեռելները  վկա »:
 
 
 
Հայկ  Ասատրյան
Կարգ: Հայկ ԱՍԱՏՐՅԱՆ | Ավելացրել է: ANI (18-Ապրլ-2011) | Հեղինակ: Հայկ ԱՍԱՏՐՅԱՆ Դիտումներ: 1224 | Պիտակներ: հայրենասիրություն, Հայկ Ասատրյան, Մուսա լեռան հերոսամարտ
Ընդամենը մեկնաբ.: 0
Միայն գրանցված օգտվողները կարող են թողնել մեկնաբանություն
[ Գրանցում | Մուտք ]